‘Het zou niet van je leidinggevende moeten afhangen’

Vertrouwen maakt flexibiliteit mogelijk

Simon kan zijn eigen agenda grotendeels beheren en afspraken verzetten wanneer dat echt nodig is. Zijn leidinggevende kent zijn situatie en vertrouwt erop dat hij zijn verantwoordelijkheid neemt. Als hij overdag tijd nodig heeft voor mantelzorg, kan hij werk bijvoorbeeld ’s avonds doen. En als een volledige werkweek een keer niet lukt, hoeft hij niet direct ieder uur te verantwoorden. ‘Dat leidt eigenlijk nooit tot gedoe. Ik hoef nergens voor te knokken om het voor elkaar te krijgen.’

Ook collega’s weten van zijn situatie. Vooral toen zijn partner net ziek was, namen zij werkzaamheden van hem over. Dat hielp Simon om te blijven werken. Inmiddels heeft hij daarnaast een aantal taken tijdelijk teruggeschroefd en helpt het dat hij veel zeggenschap heeft over zijn agenda. Ook thuiswerken biedt extra mogelijkheden: als zijn partner hem thuis nodig heeft, kan hij een deel van zijn werk online blijven doen.

‘Ik hoef nergens voor te knokken om het voor elkaar te krijgen.’

Eerst alle ballen in de lucht houden

Dat Simon nu een werkbare balans heeft gevonden, betekent niet dat die er altijd was. Toen zijn partner long covid kreeg, was de combinatie zwaar. Zelf werkte hij tijdens de coronaperiode veel en ook zijn partner had een drukke baan. Toen zij uitviel, probeerde Simon lange tijd alle ballen in de lucht te houden.

‘Een tijd was het echt een disbalans. Dan dacht ik: wat ben ik nou in godsnaam nog aan het doen en wie doe ik allemaal tekort?’ Achteraf ziet hij dat vooral hijzelf daarvan de rekening betaalde. ‘Ik deed mezelf in eerste instantie veel te veel tekort.’ Inmiddels bewaakt hij zijn grenzen bewuster. Sporten en naar het theater gaan zijn voor hem ‘heilig’ geworden. Juist die activiteiten helpen hem om de combinatie vol te houden.

‘Als ik een nieuwe leidinggevende krijg, kan het zomaar anders worden.’

Van persoonlijke afspraken naar structurele ondersteuning

Hoewel Simon positief is over de ondersteuning die hij krijgt, ziet hij ook een kwetsbaarheid. De afspraken over zijn flexibiliteit zijn nergens formeel vastgelegd. ‘Het is allemaal prima geregeld en ik ben blij hoe het gaat’, zegt hij. Toch zou het helpen als duidelijker was vastgelegd dat deze mogelijkheden er zijn. Dat zou voor hem ook voelen als erkenning van zijn situatie.

Dat wordt extra zichtbaar doordat collega’s binnen dezelfde organisatie andere ervaringen hebben. Zij vragen Simon soms hoe hij zijn mantelzorg heeft geregeld, omdat het hen niet lukt vergelijkbare afspraken te maken. ‘Dan werk je binnen dezelfde organisatie en is het echt volledig persoonsafhankelijk. Als ik een nieuwe leidinggevende krijg, kan het zomaar anders worden.’ Simon beseft daardoor dat hij geluk heeft met zijn leidinggevende. ‘Als ik dat geluk niet had gehad, weet ik niet hoe het was gegaan.’

Vooral voor medewerkers die net met mantelzorg te maken krijgen, vindt hij dat problematisch. Juist wanneer de thuissituatie spannend is, wil je niet ook op het werk hoeven onderhandelen over wat mogelijk is. ‘Dan wil je dit helemaal niet hebben dat dit gedoe oplevert. Dan wil je eigenlijk gewoon dat het geregeld is.’

Wat helpt volgens Simon?

Terugkijkend benoemt Simon verschillende factoren die hem helpen om werk en mantelzorg te combineren:

• Vertrouwen vanuit de leidinggevende, zodat niet ieder uur verantwoord hoeft te worden.
• Regelruimte in het werk, waardoor afspraken kunnen worden verzet of werk op een ander moment kan worden gedaan.
• Steun van collega’s, die werkzaamheden kunnen overnemen wanneer de situatie daarom vraagt.
• Mogelijkheden om thuis en online te werken, zodat aanwezigheid thuis niet automatisch betekent dat werken onmogelijk is.
• Grenzen stellen aan de mantelzorg, door niet iedere zorgtaak vanzelfsprekend zelf op te pakken.
• Tijd voor ontspanning beschermen, zodat er ruimte blijft om zelf op te laden.
• Organisatiebrede afspraken, zodat ondersteuning niet afhankelijk is van de individuele leidinggevende.

Voor Simon zit daar een belangrijke boodschap voor werkgevers in. Vertrouwen en maatwerk kunnen veel betekenen voor medewerkers die werk en mantelzorg combineren. Maar als die ruimte afhankelijk is van de leidinggevende, blijft de ondersteuning kwetsbaar. Duidelijke afspraken binnen de organisatie kunnen ervoor zorgen dat medewerkers niet eerst hoeven te onderhandelen over wat mogelijk is – juist op een moment waarop ze thuis al genoeg aan hun hoofd hebben.

Verder lezen?

Dit praktijkverhaal is onderdeel van een gezamenlijke publicatie van CBS en AZW over werk en mantelzorg in zorg en welzijn. CBS onderzocht hoe werknemers in de sector werk combineren met de zorg voor een naaste. AZW vult de cijfers aan met persoonlijke verhalen van medewerkers uit verschillende branches.

Lees de belangrijkste inzichten uit het CBS-onderzoek en alle praktijkverhalen over werk en mantelzorg bij elkaar.

Bekijk het magazine