‘Na de acute fase begint het pas echt’

Juist het regelen kost veel energie

Niet alleen de zorg zelf vraagt tijd. Lianne merkt dat vooral alles eromheen zwaar kan wegen: uitzoeken waar ondersteuning kan worden aangevraagd, gesprekken voeren en termijnen voor herindicaties bewaken. Na het herseninfarct van haar moeder duurde het bijvoorbeeld enkele maanden voordat huishoudelijke ondersteuning was geregeld. Daarbij ervaart ze een spanningsveld. Vanuit de maatschappij wordt verwacht dat mensen langer zelfstandig thuis wonen en dat naasten een deel van de ondersteuning op zich nemen. Maar die mantelzorgers hebben vaak ook een baan. ‘Je moet soms bijna verantwoorden dat je ook gewoon werkt.’

Die stapeling merkt Lianne uiteindelijk ook buiten haar werk. Werk, mantelzorg, haar gezin en allerlei andere verplichtingen gaan door. Wat als eerste sneuvelt, is haar eigen tijd. ’s Avonds afspreken met vrienden doet ze minder vaak, omdat de energie daarvoor ontbreekt. ‘Je hebt heel veel rek, maar op een bepaald moment houdt die op.’

‘Als het kortdurend is, is er niets aan de hand. Maar als het langdurend is, wordt het lastiger.’

Begrip alleen is niet altijd genoeg

Lianne heeft bij beide werkgevers begrip ervaren. Toch ziet zij verschillen in hoe met mantelzorg wordt omgegaan. Bij de ene werkgever wordt sneller naar bestaande regelingen gekeken, terwijl bij de andere meer ruimte ontstaat om praktisch naar een oplossing te zoeken. Ook merkt zij dat de ruimte die iemand krijgt mede afhankelijk kan zijn van de leidinggevende.

Juist bij langdurige mantelzorg vindt Lianne dat ingewikkeld. Een tijdelijke crisissituatie is duidelijk: er gebeurt iets ernstigs en er moet direct iets worden geregeld. Maar wat gebeurt er als de zorg maanden of jaren duurt? ‘Als het kortdurend is, is er niets aan de hand. Maar als het langdurend is, wordt het lastiger.’ Daarbij ziet ze ook dat werkgevers investeren in vitaliteit en ondersteuning bijvoorbeeld door de inzet van een bedrijfsmaatschappelijk werker. Toch vraagt ook ondersteuning weer initiatief, tijd en energie van de medewerker. Volgens Lianne zou het daarom helpen als ondersteuning niet alleen wordt aangeboden, maar ook beter aansluit bij wat iemand daadwerkelijk nodig heeft.

Wat helpt volgens Lianne?

Terugkijkend ziet Lianne een aantal punten die belangrijk zijn om langdurige mantelzorg beter te combineren met werk:

• Kijk verder dan de acute fase. Juist wanneer mantelzorg langdurig wordt, blijft ondersteuning nodig.
• Bied ruimte voor maatwerk. Niet iedere mantelzorgsituatie past binnen een standaardregeling.
• Maak mogelijkheden duidelijk. Zorg dat medewerkers weten welke ondersteuning en verlofmogelijkheden er zijn.
• Kijk naar wat iemand daadwerkelijk nodig heeft. Een algemeen vitaliteitsaanbod is niet automatisch de ondersteuning die een mantelzorger op dat moment helpt.
• Houd oog voor de totale belasting. Niet alleen het werk kan onder druk komen te staan; ook herstel, sociale contacten en tijd voor jezelf verdwijnen gemakkelijk naar de achtergrond.

Lianne ziet niet alleen een verantwoordelijkheid voor werkgevers. Ook overheid, gemeenten en zorgorganisaties doen een steeds groter beroep op mantelzorgers. Volgens haar is daarom een bredere vraag nodig: als van mensen wordt verwacht dat zij meer werken én meer voor naasten zorgen, hoe zorgen we er dan samen voor dat dit ook haalbaar blijft? ‘Je kunt best veel. Maar je moet oppassen dat je jezelf niet helemaal voorbijloopt.’ Als concreet idee noemt Lianne een mantelzorgtoeslag, die je aan je werkgever kunt geven en waar je als werknemer uren van kunt kopen om mantelzorg te verlenen.

Verder lezen?

Dit praktijkverhaal is onderdeel van een gezamenlijke publicatie van CBS en AZW over werk en mantelzorg in zorg en welzijn. CBS onderzocht hoe werknemers in de sector werk combineren met de zorg voor een naaste. AZW vult de cijfers aan met persoonlijke verhalen van medewerkers uit verschillende branches.

Lees de belangrijkste inzichten uit het CBS-onderzoek en alle praktijkverhalen over werk en mantelzorg bij elkaar.

Bekijk het magazine