‘Maatwerk begint met het gesprek’

Soms voelt thuiskomen als doorwerken

In haar werk ondersteunt Saskia bewoners en organisaties in de wijk. Ze voert veel gesprekken, verbindt partijen en helpt mensen bij maatschappelijke en sociale vraagstukken. Daardoor ligt haar professionele werk soms dicht bij wat zij thuis doet.Na een dag met veel intensieve gesprekken kan het zwaar zijn wanneer er thuis opnieuw iets geregeld of besproken moet worden. ‘Dan voelt het soms alsof mijn werkdag gewoon doorgaat.’ Ze vraagt zich op zulke momenten weleens af of zij nog als dochter reageert of alweer in haar professionele rol stapt.

Dat haar werk flexibel is, helpt veel. Saskia kan haar agenda grotendeels zelf indelen en haar uren op verschillende momenten maken. Als zij haar vader onverwacht moet ophalen of thuis iets moet opvangen, kan zij haar werk daaromheen organiseren. Ook haar man neemt een deel van de mantelzorg en administratie op zich. Samen bespreken zij regelmatig wat haalbaar is en waar hun grenzen liggen.

De balans staat vooral onder druk bij plotselinge veranderingen. Toen haar moeder in het ziekenhuis lag, moest de opvang voor haar vader van het ene op het andere moment worden geregeld. Op zulke momenten merkt Saskia dat er weinig ruimte in haar hoofd overblijft voor huisbezoeken en gesprekken op het werk. Sinds haar ouders naast haar wonen, komen deze situaties minder vaak voor, maar ze weet dat de zorgvraag in de toekomst weer kan toenemen.

‘Het blijft maatwerk, maar tot maatwerk kom je pas als je erover praat.’

Individueel begrip, maar weinig gezamenlijk gesprek

Wanneer Saskia bij haar teamleider aangeeft dat er thuis iets speelt, ervaart zij begrip. Collega’s kennen het onderwerp mantelzorg vanuit hun werk en begrijpen vaak met weinig uitleg wat er nodig is. Die herkenning en de vrijheid om haar planning aan te passen, maken de combinatie werkbaar. Tegelijkertijd valt het haar op dat mantelzorg binnen de organisatie vooral naar buiten is gericht. Medewerkers ondersteunen mantelzorgers in de wijk, maar intern wordt weinig gesproken over collega’s die zelf werk en mantelzorg combineren. Saskia weet toevallig van enkele collega’s dat zij mantelzorger zijn, maar organisatiebreed is daar weinig zicht op.

Ook ontbreekt volgens haar eenduidigheid over hoe wordt omgegaan met uren die door mantelzorg vervallen. Saskia lost dit meestal zelf op door op een ander moment te werken. Toch zou het helpen als medewerkers niet steeds afzonderlijk hoeven uit te zoeken wat mogelijk is. ‘Je hebt thuis al genoeg te regelen. Dan is het fijn als je niet ook op je werk steeds alles opnieuw hoeft uit te zoeken.’ Volgens Saskia hoeft dat niet te betekenen dat voor iedere situatie dezelfde oplossing geldt. Mantelzorg verschilt per medewerker en kan van week tot week veranderen. ‘Het blijft maatwerk, maar tot maatwerk kom je pas als je erover praat.’

Wat helpt volgens Saskia?

Terugkijkend ziet Saskia een aantal factoren die haar helpen om werk en mantelzorg te combineren:

• Flexibiliteit in werktijden, zodat zij onverwachte situaties kan opvangen.
• Vertrouwen vanuit de leidinggevende, met ruimte om zelf te bepalen hoe zij haar werk organiseert.
• Een gelijkwaardige taakverdeling met haar partner, zowel in de zorg als in de administratie.
• Een netwerk dat kan bijspringen, bijvoorbeeld familie wanneer de druk tijdelijk toeneemt.
• Een woonvorm die nabijheid mogelijk maakt, zonder dat haar ouders direct volledig afhankelijk worden.
• Tijd voor haar eigen gezin en zichzelf, door bewust te sporten, vrienden te zien en soms afstand te nemen.
• Een open gesprek op het werk, zodat mantelzorg zichtbaar wordt en medewerkers weten welke mogelijkheden er zijn.

Op dit moment is de situatie thuis redelijk stabiel. Saskia weet dat dit snel kan veranderen als de gezondheid van een van haar ouders achteruitgaat. Juist daarom vindt ze het belangrijk om mantelzorg niet pas te bespreken als er een crisis ontstaat. ‘Als het rustig is, lijkt er misschien geen urgentie. Maar morgen kan de situatie anders zijn.’

Verder lezen?

Dit praktijkverhaal is onderdeel van een gezamenlijke publicatie van CBS en AZW over werk en mantelzorg in zorg en welzijn. CBS onderzocht hoe werknemers in de sector werk combineren met de zorg voor een naaste. AZW vult de cijfers aan met persoonlijke verhalen van medewerkers uit verschillende branches.

Lees de belangrijkste inzichten uit het CBS-onderzoek en alle praktijkverhalen over werk en mantelzorg bij elkaar.

Bekijk het magazine