14 september 2026 • Longread
Voor Marieke is mantelzorg al jarenlang onderdeel van haar dagelijks leven. Als praktijkverpleegkundige ouderenzorg ondersteunt zij ouderen in vier huisartsenpraktijken. Daarnaast verleent zij samen met haar man mantelzorg aan drie ouders met dementie: haar eigen moeder, die nog zelfstandig woont, en haar twee schoonouders, die in een verpleeghuis verblijven. Dat zij werk en mantelzorg kan combineren, is voor haar niet vanzelfsprekend. Haar werkweek van 25 uur, de flexibiliteit in haar functie en het begrip van collega’s geven haar de ruimte die daarvoor nodig is. Binnen die balans is werk voor Marieke juist een belangrijke bron van structuur en energie.
Dit praktijkverhaal is onderdeel van een gezamenlijke publicatie van CBS en AZW over werk en mantelzorg in zorg en welzijn. Bekijk alle cijfers en verhalen in het online magazine.
Bekijk het magazine
De mantelzorgsituatie van Marieke is niet van de ene op de andere dag ontstaan. Al jarenlang ondersteunt zij familieleden die zorg nodig hebben. Op dit moment gaat het om haar moeder en twee schoonouders, die alle drie dementie hebben. De zorg bestaat uit veel meer dan alleen bezoeken of medische afspraken. Samen met haar man regelt zij praktische zaken, onderhoudt zij contact met zorgverleners en springt zij bij als er onverwachte situaties ontstaan. Juist die combinatie van grote en kleine taken maakt mantelzorg soms intensief. ‘Heel veel kleine dingetjes maken uiteindelijk één grote belasting.’
De zorgsituatie is bovendien niet altijd voorspelbaar. Een telefoontje van een zorginstelling, een vraag van haar moeder of een probleem dat opgelost moet worden: het kan op ieder moment gebeuren. Daarom probeert Marieke in haar agenda altijd enige ruimte te houden voor onverwachte gebeurtenissen. Juist die ruimte is voor haar een belangrijke voorwaarde om werk en mantelzorg naast elkaar te kunnen blijven doen.
‘Heel veel kleine dingetjes maken uiteindelijk één grote belasting.’
Waar mantelzorg veel aandacht vraagt, biedt werk voor Marieke juist structuur. Eerdere ervaringen hebben haar geleerd dat volledig opgaan in de zorg voor een ander op de lange termijn moeilijk vol te houden is. ‘Als ik alleen maar met mantelzorg bezig ben, raak ik uit balans.’
Met drie vaste werkdagen en een werkweek van 25 uur heeft zij een ritme dat haar, in combinatie met de flexibiliteit in haar functie, helpt om werk en mantelzorg naast elkaar te organiseren. Collega’s en familie weten wanneer zij werkt en wanneer zij beschikbaar is. Dat helpt om grenzen te bewaken. Binnen die balans geeft haar werk haar ook energie. In haar functie als praktijkverpleegkundige is zij bezig met andere vraagstukken, werkt zij samen met collega’s en heeft zij contact met patiënten. Dat zorgt voor afwisseling en helpt haar om niet voortdurend met de zorgsituatie thuis bezig te zijn. ‘Als ik goed in mijn werk zit, ben ik even met iets anders bezig. Dat helpt juist.’
‘Als ik goed in mijn werk zit, ben ik even met iets anders bezig. Dat helpt juist.’
Dat dit voor Marieke werkt, betekent volgens haar niet dat werk en mantelzorg vanzelf goed te combineren zijn. De ruimte die zij krijgt om haar werk zelf in te delen is essentieel. Binnen de huisartsenpraktijken waar zij werkt, ervaart zij veel begrip voor haar situatie. Collega’s signaleren wanneer de druk te hoog wordt en denken mee als dat nodig is. ‘Daar heb ik gewoon lieve mensen om me heen.’
Die flexibiliteit en steun maken voor haar het verschil. Tegelijkertijd merkt zij dat mantelzorg niet altijd goed aansluit bij bestaande regelingen. De zorg laat zich immers niet plannen. ‘Je weet niet wanneer er iets gebeurt. Dat maakt mantelzorg anders dan veel andere vormen van verlof.’ Daarom vindt Marieke het belangrijk dat werkgevers niet zomaar aannemen dat medewerkers werk en mantelzorg naast elkaar kunnen organiseren. Wat haalbaar is, hangt af van de mantelzorgsituatie én van de ruimte die het werk biedt. Begrip, regelruimte en maatwerk zijn daarbij belangrijk.
Een belangrijke les die Marieke in de loop der jaren heeft geleerd, is dat je niet alles zelf hoeft te blijven doen. Waar zij vroeger veel verantwoordelijkheden zelf oppakte, probeert zij nu bewuster te kijken wat anderen kunnen overnemen. ‘Alles wat een ander kan doen, laten we zoveel mogelijk door een ander doen.’
Familieleden helpen mee, professionele zorg wordt ingezet waar mogelijk en ook praktische taken worden verdeeld. Dat vraagt soms loslaten, maar zorgt er wel voor dat de combinatie beter vol te houden is. Volgens Marieke zouden meer mantelzorgers zichzelf die vraag mogen stellen: wat moet ik echt zelf doen, en wat kan iemand anders overnemen?
Terugkijkend ziet Marieke een aantal factoren die voor haar de combinatie van werk en mantelzorg mogelijk maken:
Voor Marieke is werk daarmee niet simpelweg een extra belasting, maar ook niet vanzelfsprekend goed te combineren met mantelzorg. Juist doordat haar werkweek, functie en werkomgeving voldoende ruimte bieden, kan werk haar structuur en energie geven. Haar ervaring laat zien dat een werkbare combinatie vraagt om balans, begrip en flexibiliteit – en dat wat daarvoor nodig is per medewerker en mantelzorgsituatie kan verschillen.
Dit praktijkverhaal is onderdeel van een gezamenlijke publicatie van CBS en AZW over werk en mantelzorg in zorg en welzijn. CBS onderzocht hoe werknemers in de sector werk combineren met de zorg voor een naaste. AZW vult de cijfers aan met persoonlijke verhalen van medewerkers uit verschillende branches.
Lees de belangrijkste inzichten uit het CBS-onderzoek en alle praktijkverhalen over werk en mantelzorg bij elkaar.
Ontdek hoe werknemers tussen branches in zorg en welzijn bewegen en hoe interbranchemobiliteit verschilt per branche en leeftijd.
Lees meer
CBS onderzoekt hoe werknemers in zorg en welzijn werk en mantelzorg combineren, gebruikmaken van zorgverlof en hun werk aanpassen aan zorgtaken thuis.
Lees meer
Hoe combineren medewerkers in zorg en welzijn werk en mantelzorg? CBS en AZW brengen de belangrijkste cijfers en ervaringen uit de praktijk in beeld.
Lees meer