2 juni 2026 • Longread
Zzp’ers in zorg en welzijn staan volop in de belangstelling. In de media en het politieke debat gaat het vaak over de rol van zzp’ers in de invulling van roosters en diensten, verschillen in kosten en tarieven tussen zzp’ers en werknemers, de organisatie van werk en de behoefte aan flexibiliteit bij zowel organisaties als professionals. Tegelijkertijd is het de vraag in hoeverre deze beelden een volledig beeld geven van de praktijk. Hoe ontwikkelen zzp’ers zich daadwerkelijk in de sector zorg en welzijn? Wie zijn zij, waarom kiezen zij voor zelfstandigheid en welke rol spelen zij in een arbeidsmarkt die al jaren onder druk staat? Deze AZW-publicatie geeft op basis van beschikbare data en onderzoek een samenhangend en feitelijk antwoord op deze vragen.
Over zzp’ers is veel informatie beschikbaar, maar deze is verspreid over verschillende onderzoeken en databronnen. Deze publicatie brengt die inzichten samen en biedt een feitelijk en samenhangend beeld van de inzet van zzp’ers in zorg en welzijn. Daarbij wordt zichtbaar waar beeldvorming en onderzoeksresultaten elkaar aanvullen of juist uiteenlopen. Het onderzoek is in opdracht van het AZW-programma uitgevoerd door onderzoeksbureau Panteia.
Op deze pagina lichten we de belangrijkste inzichten uit.
Het aantal zzp’ers in zorg en welzijn is over de langere termijn tot en met 2024 sterk gegroeid. In 2025 is in delen van de sector een afname zichtbaar, maar deze ontwikkeling verschilt sterk per branche. Deze omslag hangt mogelijk samen met de aangescherpte handhaving op schijnzelfstandigheid vanaf eind 2024.
Figuur 1. Ontwikkeling van het aantal zzp’ers in zorg en welzijn, 2013-2025
De sterkste groei is zichtbaar in onder meer huisartsen en gezondheidscentra en overige zorg. In andere branches, zoals verpleging, verzorging en thuiszorg, verloopt de ontwikkeling grilliger. In ziekenhuizen en UMC’s blijft de inzet van zzp’ers beperkter.
Figuur 2. Aantal zzp’ers in zorg en welzijn, uitgesplitst naar branche, 2013-2025
Werknemers vormen veruit de grootste groep binnen zorg en welzijn. Zzp’ers zijn een minderheid binnen het totale personeelsbestand, maar spelen in sommige branches wel een zichtbare rol binnen de flexibele inzet.
De verhouding tussen zzp’ers en werknemers verschilt sterk per branche en regio. In provincies als Noord- en Zuid-Holland en Utrecht neemt zzp-inzet over de tijd duidelijk aan betekenis toe, vooral binnen branches als huisartsen en gezondheidscentra en overige zorg en welzijn. In provincies als Groningen blijven vaste werknemers juist duidelijk dominant en is de groei van zzp-inzet beperkter zichtbaar.
Figuur 3. Aandeel werknemers en zzp’ers naar branche, 2025
De arbeidsmarkt in zorg en welzijn is structureel zeer krap. Vooral bij gespecialiseerd verpleegkundigen, artsen en sociaal-maatschappelijke beroepen lopen de spanningscijfers sterk op.
In die context dragen zzp’ers in verschillende delen van de sector bij aan het opvangen van piekbelasting, uitval en moeilijk vervulbare diensten.
Figuur 4. Spanningsindicator naar beroep, 2023-2025
De keuze voor zzp-schap hangt voor veel professionals samen met autonomie en regie over het werk. Factoren zoals invloed op werktijden, werkdruk en de invulling van werkzaamheden spelen daarbij een belangrijke rol.
Financiële motieven spelen mee, maar vormen niet het enige of doorslaggevende motief. De redenen om als zzp’er te werken verschillen bovendien per branche en levensfase.
Figuur 5. Belangrijkste motieven om als zzp’er te werken
Professionals bewegen regelmatig tussen loondienst en zelfstandigheid. Ook combineren veel mensen beide vormen van werk. Het onderzoek laat zien dat zzp-schap vaak geen vast eindpunt is: professionals kiezen bijvoorbeeld tijdelijk voor zelfstandigheid vanwege meer autonomie of flexibiliteit, en keren soms terug naar loondienst vanwege de behoefte aan meer zekerheid.
Figuur 6. Overgangen tussen werknemerschap en zzp-schap, 2016-2022
Dé zzp’er in zorg en welzijn bestaat niet. Zzp’ers verschillen sterk in beroep, werkzaamheden, opleidingsniveau en aantal gewerkte uren.
Zij zijn actief in uiteenlopende functies binnen het primaire proces — van artsen en behandelaren tot verzorgenden en begeleiders. Ook de manier waarop zij worden ingezet verschilt sterk per branche, functie en organisatie.
Figuur 7. Beroepen van zzp’ers naar branche
Deze voorbeelden laten zien dat veelgehoorde beelden vaak gebaseerd zijn op deelaspecten, terwijl de praktijk diverser en contextafhankelijker is.
In het debat over zzp’ers in zorg en welzijn komen verschillende beelden naar voren. Onderstaand overzicht zet veelgehoorde stellingen naast wat op basis van data en onderzoek kan worden vastgesteld.
De inzet van zzp’ers in zorg en welzijn laat geen eenduidig beeld zien. Ontwikkelingen verschillen per branche, beroep en regio, en hangen samen met bredere ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Zzp’ers zijn vooral actief in functies binnen het primaire proces, vaak in specialistische of uitvoerende rollen. Hun profiel verschilt sterk per branche: van artsen en behandelaren tot verzorgenden en begeleiders. Ook in het aantal gewerkte uren is sprake van grote variatie.
De keuze voor zzp-schap hangt in belangrijke mate samen met autonomie en de wens om zelf regie te hebben over werk en werktijden. Tegelijkertijd is er sprake van dynamiek: professionals bewegen tussen loondienst en zelfstandigheid, en combineren deze vormen ook regelmatig.
De effecten van zzp-inzet verschillen per context. In situaties van schaarste dragen zzp’ers bij aan flexibiliteit en continuïteit van zorg. Tegelijk kan een grotere afhankelijkheid van zzp’ers invloed hebben op teamdynamiek en organisatie van het werk. Het onderzoek laat zien dat discussies over zzp-inzet in de praktijk breder zijn dan alleen de contractvorm. Achter de inzet van zzp’ers spelen ook vraagstukken rondom flexibiliteit, continuïteit en de balans tussen de behoeften van organisaties en professionals.
De inzet van zzp’ers in zorg en welzijn is veelzijdiger en contextafhankelijker dan vaak wordt geschetst.
Het onderzoek laat zien dat ontwikkelingen, motieven en effecten van zzp-inzet sterk verschillen per branche, beroep en context. Door beschikbare data en inzichten samen te brengen, biedt deze publicatie een feitelijke basis voor een beter onderbouwd gesprek over de rol van zzp’ers in de sector.
Ontdek uit welke bedrijfstakken werknemers zorg en welzijn instromen, waar zij naartoe vertrekken en hoe deze relaties per branche verschillen.
Lees meer
Ontdek hoe ziekteverzuim, verzuimklachten en werkgerelateerde redenen verschillen tussen de branches binnen zorg en welzijn.
Lees meer
De gemiddelde deeltijdfactor in zorg en welzijn blijft stabiel, maar achter dat gemiddelde gaan verschillen schuil tussen branches, leeftijdsgroepen e...
Lees meer