‘Goed leiderschap in kinderopvang werkt door in het hele team’

‘In de kinderopvang is de rol van een leidinggevende cruciaal: door zich te blijven ontwikkelen, draagt deze bij aan minder verzuim, meer werkplezier en het behouden van medewerkers voor de sector, zegt projectleider Annemarie Reintjes. Het idee voor de digitale leertool ontstond toen Annemarie Reintjes zich liet inspireren door een bestaande tool van ‘Sociaal Werk werkt!’. Vooral het koppelen van praktijkvoorbeelden aan verschillende competenties sprak haar aan. ‘Ik dacht: waarom het wiel opnieuw uitvinden als deze aanpak ook in de kinderopvang goed zou kunnen werken?’

Praktijkgericht en persoonlijk

De tool is opgebouwd rond herkenbare praktijksituaties en gekoppeld aan belangrijke competenties voor leidinggevenden in de kinderopvang. Gebruikers doen een korte test en ontvangen op basis daarvan een persoonlijk leeradvies. De leermiddelen variëren van artikelen en podcasts tot coachingstips, intervisievormen en verwijzing naar (korte) trainingen of opleidingen binnen het Leeroverzicht. Alles is afgestemd op de persoonlijke leervoorkeuren van de gebruiker.

Je krijgt geen bulk aan informatie, maar alleen wat voor jou relevant is. Daardoor voelt het leerproces behapbaar en persoonlijk

In stappen van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam

De digitale tool is gebaseerd op de leercirkel van Maslow. Deze methodiek beschrijft het leerproces als een route van onbewust onbekwaam via bewust onbekwaam en bewust bekwaam naar onbewust bekwaam. Door die opbouw kunnen gebruikers stap voor stap groeien met content die aansluit bij hun niveau en leerbehoefte. ‘Je krijgt geen bulk aan informatie, maar alleen wat voor jou relevant is. Daardoor voelt het leerproces behapbaar en persoonlijk,’ vertelt Reintjes enthousiast. Gebruikers kiezen zelf hoe en wanneer zij leren. Voor de een is dat via een visueel overzicht, voor de ander via een intervisiesessie of een inspirerend ervaringsverhaal. Die variatie maakt de tool zowel breed inzetbaar als effectief.

Ontwikkeld met het werkveld

Opvallend is dat deze tool in samenwerking met het werkveld is ontwikkeld. Via een netwerk van leidinggevenden uit eerdere intervisietrajecten werd actief input verzameld. ‘De respons was groot. Zodra we iets uitvroegen kregen we waardevolle feedback. Dat maakte de ontwikkeling van de tool efficiënter én inhoudelijk sterker,’ vertelt Reintjes. Dankzij deze aanpak sluit de tool goed aan op de dagelijkse praktijk in de kinderopvang. Gebruikers waarderen de herkenbare inhoud, de keuzemogelijkheden en het directe nut van de leeradviezen.

Leerpunten en lessen

De reacties zijn positief, maar er zijn ook waardevolle lessen geleerd. Zo werd vooraf geen duidelijke meetstructuur opgezet om het bereik en de impact van de tool te meten. ‘Dat zou ik een volgende keer anders aanpakken, zegt Reintjes. ‘Dus: vooraf helder bepalen wie je doelgroep is, hoeveel mensen je wilt bereiken en hoe je dat meet.’ Ook bleek het technisch niet mogelijk om gebruikers op basis van hun activiteit automatisch vervolgcontent aan te bieden of hen via e-mail te benaderen. Reintjes: ‘Dat was jammer, want het idee was juist dat mensen zouden terugkeren. Een leercyclus waarin je een relatie opbouwt met je gebruiker.’

Toch is dit een waardevol inzicht. Kinderopvang werkt! wil de techniek verbeteren, zodat gebruikers wél actief verbonden blijven met de inhoud. Deze doorontwikkeling wordt meegenomen in bredere plannen voor de website en andere digitale tools.

Goed leiderschap werkt door: het houdt teams vitaal, betrokken en duurzaam inzetbaar in een sector die vraagt om veerkracht

Meebewegen met de sector

De leertool is onderdeel van een breder programma rond loopbaanontwikkeling en duurzame inzetbaarheid. Binnen dit programma is de professionalisering van leidinggevenden een belangrijk thema. Kinderopvang werkt! blijft de tool actief onder de aandacht brengen, bijvoorbeeld via social media. Reintjes benadrukt daarbij dat de tool niet ‘af’ is, maar meebeweegt met de sector en inspeelt op de veranderende behoeften van leidinggevenden. Als er nieuwe inzichten komen, wordt de tool gewoon aangepast.

Ook toepasbaar in andere branches

De methodiek achter de leertool is eenvoudig overdraagbaar naar andere sectoren. ‘Je moet de praktijksituaties en het taalgebruik aanpassen aan je eigen branche, maar de opzet is goed herbruikbaar,’ zegt Reintjes. Veel leermiddelen, zoals coachingstips en het Leeroverzicht, zijn universeel toepasbaar. Cruciaal is wel dat elke sector opnieuw onderzoekt wat de doelgroep nodig heeft: hoe leren mensen het liefst, welke competenties vereist de functie en waar willen ze zich in ontwikkelen? Alleen dan sluit een tool echt aan bij de praktijk én bij de professionals voor wie je hem maakt.

Meer dan alleen leren

De digitale leertool laat zien dat professionele ontwikkeling niet altijd hoeft te beginnen met een opleiding of langdurig traject. Soms begint het met een podcast, een artikel of een reflectievraag. Kleine stappen kunnen een groot verschil maken in het dagelijks werk van leidinggevenden en daarmee voor het hele team.

Zoals Annemarie Reintjes het zegt: ‘Goed leiderschap werkt door: het houdt teams vitaal, betrokken en duurzaam inzetbaar in een sector die vraagt om veerkracht.

Verder lezen?

Duurzame inzetbaarheid vraagt om gerichte aandacht van sector, branche en organisatie. AZW vroeg organisaties en arbeidsmarktfondsen uit verschillende branches om hun parels: inspirerende voorbeelden die laten zien wat werkt. In het artikel over duurzame inzetbaarheid vind je alle inspirerende voorbeelden.