‘Tellen en vertellen’ wat sociaal werk elke dag betekent

De impactkaart is een tool die werd ontwikkeld naar aanleiding van een SEOR-onderzoek uit 2021 in opdracht van Sociaal Werk werkt!. De uitkomst: elke euro die in sociaal werk wordt geïnvesteerd, levert gemiddeld € 1,60 aan maatschappelijk rendement op. Een indrukwekkend cijfer, maar wel abstract. ‘Sociaal Werk werkt! wilde naast een onderzoek ook iets waarmee professionals zelf aan de slag kunnen,’ vertelt Hagens. Deze tool maakt dat mogelijk. Door een paar basisgegevens in te vullen zoals de soort activiteit en personeelskosten, krijgen organisaties inzicht in de maatschappelijke waarde van hun werk. Gedreven zegt Hagens: ‘De tool is een goed startpunt om met elkaar in gesprek te gaan en te leren: waar zit onze impact en wat kunnen we ermee?’

Workshops verbinden ‘tellen’ en ‘vertellen’

Om dat gesprek en leren verder te brengen, ontwikkelde Sociaal Werk werkt! impactworkshops. In totaal namen ruim 200 professionals deel tijdens 10 workshops in 2022-2024. De groep bestond uit sociaal werkers, teamleiders, beleidsadviseurs, onderzoekers en communicatieprofessionals. De deelnemers gingen aan de slag met de tool én met hun eigen verhalen. De workshops behandelden onder andere hoe je impact aantoont, wat ‘impact’ precies betekent en hoe je dit gebruikt in gesprekken met stakeholders. De focus lag op het verbinden van cijfers en verhalen, het ‘tellen’ én ‘vertellen’ van sociaal werk. ‘De impacttool gaat vooral over het tellen,’ zegt Hagens, ‘maar het verhalen vertellen over sociaal werk is minstens zo belangrijk. Die combinatie is echt krachtig.’ De workshops boden ruimte voor reflectie en motivatie. ‘Mensen zijn zich vaak wel bewust van hun impact, maar doordat ze er samen mee aan de slag gaan, voelen ze het ook weer. Dat is belangrijk voor hun motivatie en voor de positionering van het vak.’

Het gaat niet alleen om cijfers of verantwoording, maar vooral om verbinding tussen organisaties en de gezamenlijke plek van sociaal werk in de regio

Deelnemers gingen na de workshops actief aan de slag. Sommigen gaven bijvoorbeeld aan uitkomsten te benutten voor jaarverslagen of gesprekken met gemeenten. Anderen ontwikkelden ideeën om impactverhalen te verzamelen. ‘Ik was bij een workshop waar iemand zei: ik heb ooit een bijzondere film gemaakt van een cliënt, dat wil ik weer doen. Zo’n moment zegt veel over wat deze aanpak losmaakt,’ vertelt Hagens. Eén van de impactworkshops organiseerde Sociaal Werk werkt! regionaal, voor sociaal werkers, gemeenteambtenaren en onderzoekers samen. ‘Dan zie je dat het niet alleen om losse cijfers of verantwoording gaat, maar vooral om verbinding tussen organisaties en de gezamenlijke plek van sociaal werk in de regio.’

Impact duiden moet je leren

Impact meten is geen exacte wetenschap. ‘Er is niet één juiste methode’, zegt Hagens. Juist daarom zijn de tool en workshops waardevol, zodat kwalitatieve en kwantitatieve gegevens samenkomen. De workshops bieden bovendien ruimte om samen te onderzoeken wat werkt vanuit verschillende perspectieven. Een structurele evaluatie is er nog niet. ‘We hebben veel reacties, vragen en praktijkvoorbeelden gekregen. Die ervaringen zijn lessen die we meenamen bij verbetering van volgende workshops en die we meenemen bij vervolgstappen’, zegt Hagens.

Een aspect dat nog vaak onderbelicht blijft in standaard effectmetingen, is het arbeidsmarkteffect van sociaal werk. ‘Als je tijdig ondersteuning biedt vanuit sociaal werk, kan je voorkomen dat mensen later terechtkomen in bijvoorbeeld zwaardere zorg of bij politie en justitie,’ zegt Hagens. ‘Dat maakt niet alleen maatschappelijk verschil, maar vermindert ook de druk op de arbeidsmarkt. In de workshops en tool komen deze arbeidsmarkteffecten aan bod.’ Dat inzetten op sociaal werk de personeelstekorten in de zorg kan verkleinen, blijkt ook uit onderzoek dat ABF uitvoerde voor Sociaal Werk werkt!

Het is misschien vanzelfsprekend dat sociaal werk waardevol is, maar het is motiverend en strategisch om dat ook te laten zíen

Volgende stap: verdiepen en verbreden

Er zijn plannen voor een vervolg van het traject. ‘Een mogelijkheid is om opnieuw sessies met oud-deelnemers te organiseren,’ zegt Hagens. ‘Wat is er met hun ideeën gebeurd? Hebben ze lessen in praktijk uitgewerkt? Kunnen we ze verder helpen?’ Volgens Janneke Hagens is de methodiek ook toepasbaar in andere branches of in samenwerking met anderen. ‘Het werkt verbindend als je samen impact in beeld brengt met bijvoorbeeld jeugdzorg, sociaal werk en gemeenten in een regio. Dat is ook strategisch waardevol, gelet op de financiële onzekerheid in het sociaal domein.’ Ook in opleidingen ziet Hagens mogelijkheden. ‘Een betrokken lector heeft de tool met studenten gebruikt. Het is goed dat jonge professionals al leren nadenken over de maatschappelijke waarde van hun werk.’

Zichtbare waarde, voelbare erkenning

De impacttool en workshops maken zichtbaar wat sociaal werk elke dag betekent voor de samenleving en arbeidsmarkt. Ze zorgen voor erkenning van buitenaf en trots van binnenuit. En dat is precies wat dit vak verdient. ‘Het is misschien vanzelfsprekend dat sociaal werk waardevol is,’ besluit Hagens, ‘maar het is motiverend en strategisch om dat ook te laten zíen.’

Verder lezen?

Duurzame inzetbaarheid vraagt om gerichte aandacht van sector, branche en organisatie. AZW vroeg organisaties en arbeidsmarktfondsen uit verschillende branches om hun parels: inspirerende voorbeelden die laten zien wat werkt. In het artikel over duurzame inzetbaarheid vind je alle inspirerende voorbeelden.